Schuld en boete, risico, drama torrent

Ybo Buruma schuld en boete

De acht cd's van deze cassette geven een cultuurhistorisch overzicht van het denken over misdaad en straf. Dat gebeurt aan de hand van enkele kernvragen. Waarom straffen we? Wanneer spreken we van een strafbaar feit? Waar gaat het in het strafproces om? Wat is een goed jurist?

De manier waarop tegen deze kernvragen wordt aangekeken verandert in de loop der tijd. Bij de bespreking wordt gebruikgemaakt van een periodisering van de geschiedenis sinds 1886 in vijf tijdsvakken. Op de eerste cd wordt die periodisering toegelicht. Bepaalde gedachten over schuld en boete lijken eeuwigheidswaarde te hebben. Maar in elk tijdsgewricht zij er aanwijsbare met elkaar samenhangende invloeden waardoor die gedachten worden bijgesteld en aangevuld. Tegenwoordig zijn het wetenschappelijk denken van de risico-samenleving, de media van de dramademocratie en de internationale terrorismebestrijding zulke invloeden. Aan die onderwerpen zijn daarom aparte colleges gewijd.

De colleges werden in het najaar van 2008 gegeven aan Masterstudenten strafrecht aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Ze zijn echter goed te volgen voor een niet in het strafrecht ingevoerd publiek. Het gaat om de wisselwerking tussen enerzijds de geschiedenis van het denken over misdaad en straf en anderzijds de intellectuele en maatschappelijke context daarvan op een bepaald moment. Door de spiegel van het verleden krijgt het huidige denken over de kernvragen een kritische glans.

Inhoudsopgave
CD 1 - STRAFRECHTELIJKE CULTUURGESCHIEDENIS
1. Introductie op de collegereeks
2. Oudere strafrechtgeschiedenis
3. 1886-1926 - Ethisch strafrecht in een tijd van migratie
4. 1926-1950 - Autoritaire periode: vriend en vijand
5. 1950-1970 - Wederopbouw in de zuilenmaatschappij
6. 1970-1995 - Individualisme: de rechten van de burger
7. 1995-heden - Risicosamenleving


CD 2 - WAAROM STRAFFEN WIJ?
1. Strafrechtelijk en rechtvaardig straffen
2. Na 1886 - Liberale ethiek uitgedaagd door de moderne richting
3. Na 1926 - Autoritair strafrecht: terechtwijzen
4. Na 1950 - Resocialisatie: paternalisme
5. Na 1970 - Individualisme en Systeemdenken
6. Na 1995 - Nieuwe strengheid en Risicodenken
7. De nieuwe rol van het slachtoffer

CD 3 - WETENSCHAP EN STRAFRECHT: RISICO
1. Voorgeschiedenis: Zondaars en Gevaarlijke klassen
2. Veranderingen in het denken over risico in de 20ste eeuw
3. Slecht of gevaarlijk: vrije wil en neurobiologie
4. Opsporing: pre-emptief strafrecht
5. Vervolging: de keuze tussen strafrecht en hulpverlening
6. Opzet en schulduitsluiting: hoezo vrije wil?
7. Maatregelen: forensisch psychiatrische risicoanalyse
8. Conclusie: risico en strafrecht

CD 4 - WAT IS HET DOEL VAN HET STRAFPROCES?
1. Inleiding
2. Voor 1926 - Discussie over het stelsel
3. Na 1926 - Autoritaire periode: de 'universalistische geest'
4. Na 1950 - Wederopbouw: de ontmoeting met de dader
5. Na 1970 - Individuele rechten: policing the police
6. Na 1995 - Twijfels bij de berechting: rechtmatigheid en betrouwbaarheid
7. Conclusie

CD 5 - MEDIA: DRAMADEMOCRATIE EN STRAFRECHT
1. Ontwikkeling van de media in de 20ste eeuw
2. Openbaarheid en controle
3. Privacy in de dramademocratie
4. Vervolging en bestraffing: verharding
5. Dramademocratie en vertrouwen in rechtspraak
6. Conclusie

CD 6 - WAT IS EEN STRAFBAAR FEIT?
1. De voorgeschiedenis
2. Na 1886 - Van liberale ethiek naar confessioneel strafrecht
3. Na 1926 - Autoritaire bescherming tegen slechtgezinde daders
4. Na 1950 - Strafrecht als instrument in een maakbare samenleving
5. Na 1970 - Schade en voorzienbaar gevaar: voorkeur voor strafprocesrecht
6. Na 1995 - Risicosamenleving: van schade naar gevaarzetting
7. Conclusie

CD 7 - INTERNATIONALISERING: TERREURSBESTRIJDING EN STRAFRECHT
1. Inleiding
2. Na 1886 - Anarchisten van de daad
3. Na 1923 - Nationalistisch terrorisme: zwarthemden
4. Na 1945 - Antikolonialisme: nationale bevrijding
5. Na 1968 - Stadsguerilla: anti-imperialisme
6. Na 1995 - Dramatisch terrorisme: geloofskwesties
7. Conclusie

CD 8 - WAT IS EEN GOED JURIST? RECHTER, ADVOCAAT EN OFFICIER VAN JUSTITIE
1. Algemeen
2. Na 1886 - Beschaafde generalisten
3. Na 1926 - Eerste specialisering
4. Na 1950 - Beroep als levensvervulling
5. Na 1970 - Experts en spokespersons
6. Na 1995 - Dienstverleners: exactheid
7. Conclusie: gewetensvolle juristen